Oriel Esblygiad
Cymru

Amrywiaeth Y Byd Naturiol

Cyfansoddion cemegol anorganig sy’n digwydd yn naturiol ac a gydgrynhodd i ffurfio creigiau yw mwynau. Mae dros 3,500 o wahanol fwynau a phob un â chyfansoddiad arbennig a threfniant mewnol sefydlog o atomau. Mae’r trefniant mewnol yn creu wynebau crisial ac iddynt gyfeiriad rheolaidd ac yn rhoi amrywiaeth helaeth o ffurfiau. Os oes digon o le, gall mwynau dyfu i roi crisialau mawr cyfarwydd eu ffurf a all fod yn hardd iawn.

Yn yr oriel hon mae arddangosfa drawiadol o fwynau o bob rhan o’r byd, yn cynnwys llawer o’r oddeutu 400 o fwynau gwahanol y cafwyd hyd iddynt yng Nghymru. Mae prif ran yr arddangosfa wedi ei threfnu fel bod y lliwiau’n cydweddu’n hardd. Mae lliw mwyn yn dibynnu ar faint o olau a gaiff ei amsugno a’i adlewyrchu. Mae’r amsugnad hwn yn ymwneud yn bennaf â’r elfennau cemegol sydd i’w cael yn y mwyn a hefyd ar drefniant yr atomau. Mae lliwiau rhai mwynau’n amrywio oherwydd i wahanol elfennau fynd i mewn i’r crisialau tra roeddent yn tyfu. Mae detholiad o grisialau ffl?orsbar o wahanol liwiau yn enghreifftiau trawiadol o’r ffenomen hon.